Rynek spotowy, merit order, giełda energii, limit oddawania nadwyżek prądu z fotowoltaiki do sieci… Osoby działające na rynku energii zapewne wiedzą, co oznaczają te terminy. Dla wielu innych są one jednak mylące i niezrozumiałe. Liczy się jednak nie to, żeby posługiwać się tymi terminami, lecz aby umieć jak najlepiej wykorzystać niuanse rynku energii elektrycznej. Pomagają w tym narzędzia takie jak asystent kosztów energii (ECA) firmy Fronius. Sprawdź, co warto wiedzieć o rynku energii, jak zacząć na nim zarabiać i obniżyć koszty prądu.
Skąd bierze się energia w gnieździe?
W naszej części świata zasilanie energią elektryczną dostępne jest prawie dla każdego przez cały czas. Wymaga to jednak utrzymywania stałej równowagi między podażą a odbiorem energii dzięki temu, że dostawcy energii kupują jej niezbędne ilości na rynku.
Dużą część tego zapotrzebowania pokrywają kontrakty terminowe (futures). Ponieważ jednak ich założenia nigdy nie sprawdzają się w 100%, pozostała część popytu musi zostać zaspokojona przez rynek dnia następnego (day-ahead). Na tak zwanym rynku spotowym giełdy energii ceny energii elektrycznej na następny dzień sprzedawane są w partiach godzinowych.
Cena za kilowatogodzinę (kWh) zależy od popytu na energię elektryczną i związanych z nią elektrowni, które w tym celu muszą przystąpić do sieci. Do koszyka energetycznego zawsze najpierw wkładane są odnawialne źródła energii, takie jak energia słoneczna, wiatrowa lub wodna; elektrownie węglowe lub gazowe są uruchamiane tylko wtedy, gdy energii odnawialnej jest za mało.
Cenę całkowitą za kWh wyznacza elektrownia o najwyższych zmiennych, tzw. kosztach krańcowych (kosztach niezbędnych do ekonomicznej eksploatacji). Konkretnie oznacza to, że w dzień powszedni wieczorem potrzeba dużo energii, a ponieważ w sieci jest mało energii z elektrowni PV i wiatrowych, muszą zostać uruchomione elektrownie cieplne (czyli gazowe i węglowe). W ten sposób kWh kosztuje tyle, ile wynosi kwota ustalona na aukcji poprzedniego dnia. Tę cenę otrzymują wszyscy dostawcy, którzy w tym czasie dostarczają energię elektryczną – w tym ci, których koszty krańcowe są poniżej tej sumy. W gospodarstwie domowym zużywającym energię elektryczną jeden kWh energii ze źródeł odnawialnych kosztuje zatem tyle samo, co energii z elektrowni cieplnej, która generalnie jest znacznie droższa. Na tym właśnie polega zasada merit order.
Zmienne taryfy na energię elektryczną: rynek spotowy nabiera znaczenia
Przez długi czas system ten był ważny tylko dla sprzedawców energii elektrycznej, a odbiorcy końcowi mieli zwykle taryfę ze stałymi cenami za zużytą kWh. Jednak od pewnego czasu coraz większą popularnością cieszą się również zmienne, giełdowe taryfy na energię elektryczną. Odzwierciedlają one cenę wyznaczoną na aukcji day-ahead, zwykle z niewielkimi narzutami. To wzbudza zainteresowanie giełdą energii również wśród osób prywatnych, ponieważ umiejętne działania umożliwiają obniżenie kosztów energii.
Gdy nadmierna podaż energii ze źródeł odnawialnych nakłada się na zmniejszony popyt (zwykle w weekendy), cena spada czasami nawet poniżej zera. Oznacza to, że odbiorcy końcowi otrzymują rekompensatę za odbiór energii elektrycznej. Ale uwaga: dotyczy to wyłącznie ceny za kWh – opłaty sieciowe są normalnie naliczane. Tym samym ujemna cena energii elektrycznej nie oznacza automatycznie uznania na fakturze.
Elastyczne taryfy na energię elektryczną: co daje automatyzacja sterowania?
Wydawać by się mogło, że racjonalne korzystanie z elastycznych taryf na energię elektryczną przez odbiorcę końcowego wymaga sporo szczegółowej wiedzy – przecież ręczne włączanie i wyłączanie odbiorników w domu w zależności od bieżącej ceny kWh nie miałoby większego sensu. Tutaj przydaje się automatyzacja. Z ładowaniem pojazdów elektrycznych działa to bardzo dobrze od kilku lat. Na przykład Fronius Wattpilot nie tylko umie naładować samochód nadwyżką energii z instalacji PV, ale także automatycznie reagować na spadki cen na rynku spotowym.
Z tych samych algorytmów mogą teraz korzystać właściciele instalacji PV z magazynami energii we własnych domach – nie kupując kosztownych systemów automatyki domowej. Asystent kosztów energii (zwany również ECA, skrót od Energy Cost Assistant) firmy Fronius optymalizuje zużycie energii na potrzeby własne z jak najlepszym wykorzystaniem magazynu. Warunkiem tego jest posiadanie instalacji PV z komponentami Fronius i konta premium Solar.web.
Fronius ECA: sztuczna inteligencja przynosi obniżenie kosztów energii
Asystent kosztów energii to rozwiązanie, które wspiera monitorowanie zużycia energii elektrycznej w domu. Wykorzystuje technologię AI do analizy oczekiwanego uzysku PV, bieżących kosztów energii i zapotrzebowania na energię w gospodarstwie domowym. Na tej podstawie określa najlepszą możliwą strategię magazynowania, co w ostatecznym rachunku sprzyja obniżeniu kosztów energii elektrycznej. W pewnych sytuacjach może to oznaczać, że bardziej opłacalne jest ładowanie z sieci i oddawanie do niej nadwyżek prądu z fotowoltaiki.
W ten sam sposób można ograniczyć rozładowywanie akumulatora w fazach spadku cen, aby zostawić sobie zmagazynowaną energię na czas, gdy cena ponownie wzrośnie. Asystent kosztów energii zawsze podporządkowuje wszystkie działania kondycji akumulatora. Chodzi o to, aby nie przyspieszać jego zużycia.
Jakich oszczędności przysporzy to użytkownikom końcowym, zależy zawsze, oczywiście, od okoliczności i nawyków użytkowania. Średnio wynoszą one jednak do 14,7% kosztów energii elektrycznej.
Limitowanie oddawania nadwyżek prądu z fotowoltaiki do sieci i ścinanie szczytów: niemarnowanie energii z instalacji PV
Kolejnym czynnikiem, który staje się coraz ważniejszy w miarę wzrostu popularności instalacji PV, jest limitowanie oddawania nadwyżek do sieci, zwane także ścinaniem szczytów. Chodzi o uniknięcie przeciążenia sieci zasilających zbyt dużą dostępną ilością energii (ze źródeł odnawialnych). W każdym kraju jest to uregulowane inaczej, ale generalny skutek jest zawsze taki, że jeśli oddawanie nadwyżek prądu z fotowoltaiki do sieci jest do pewnego stopnia limitowane, traci się ewentualne nadwyżki energii z instalacji PV – chyba że zużyje się je na własne potrzeby.
Tutaj do gry wchodzi asystent kosztów energii. Jeśli na przykład prognoza pogody przewiduje wysoki poziom wytwarzania energii w instalacji PV, na przykład w porze obiadu, system rezerwuje na ten czas pojemność akumulatora. Zapobiega to marnowaniu energii wytwarzanej w czasie nadprodukcji, w przypadku limitowania oddawania nadwyżek prądu z fotowoltaiki do sieci. Ma to dwie zalety: po pierwsze cała wyprodukowana energia słoneczna jest racjonalnie wykorzystywana, a po drugie instalacja przyczynia się w istotnym stopniu do stabilizacji sieci.
Jak aktywować ECA i obniżyć koszty energii?
Przede wszystkim należy podkreślić, że asystenta kosztów energii można szybko i łatwo aktywować w posiadanych instalacjach z komponentami Fronius. Wymagany jest hybrydowy falownik typu GEN24 Plus lub Verto Plus, a także inteligentny licznik Fronius Smart Meter i kompatybilny magazyn energii. Osoby, które już mają konto premium Solar.web, nie ponoszą żadnych dodatkowych kosztów.
Już w tej konfiguracji system pozwala uniknąć limitów oddawania nadwyżek prądu z fotowoltaiki do sieci lub ścinania szczytów. Jednak do działania w pełnym zakresie ECA potrzebuje też elastycznej taryfy na energię elektryczną opartej na cenie giełdowej. Obecnie oferuje ją już wielu znanych dostawców energii. Często warto dokonać porównania takich ofert, ponieważ chociaż cenę samej kilowatogodziny wyznacza rynek spotowy, to mogą być doliczane do niej różne marże lub opłaty stałe.
- Elastyczne taryfy na energię elektryczną nie są już przeszkodą: ECA ma zawsze pełny obraz bieżącej sytuacji taryfowej na rynku spotowym.
- Nie ma problemu z limitowaniem oddawania nadwyżek prądu z fotowoltaiki do sieci: ECA steruje ładowaniem akumulatora, tak aby uniknąć strat, a jednocześnie przyczynia się do stabilizacji sieci.
- Maksymalny uzysk z własnej instalacji PV: ECA podporządkowuje zarządzanie magazynem aspektom ekonomicznym i kondycji akumulatora.
Jak oszczędzać energię z Fronius?
Rosnące koszty energii elektrycznej, nieprzejrzysty krajobraz taryfowy, zmienione warunki ramowe instalacji PV: rynek energii cechują niezliczone osobliwości i zawiłości, które często są trudne do zrozumienia. Inteligentne systemy zarządzania energią, takie jak asystent kosztów energii Fronius, pokazują, że niekoniecznie musi tak być.
Dysponując niezbędną wiedzą i związanymi z nią narzędziami, można śmiało wkraczać na nieznany teren, a nawet obrócić początkowe trudności na swoją korzyść.
