Jeśli podczas spawania pojawiają się iskry, do pojawienia się odprysków spawalniczych na elemencie spawanym jest już niedaleko. A gdy już się pojawią, muszą zostać usunięte — kosztem czasu i pieniędzy. Dlatego najlepiej jest unikać odprysków spawalniczych. Lub przynajmniej zredukować ich ilość do minimum. Ale jak? To zadanie dla spawacza. Optymalny dobór wyposażenia spawalniczego, prawidłowe przygotowanie materiałów, poprawna obsługa uchwytu spawalniczego lub minimalne dostosowanie miejsca pracy — dzięki tym radom możesz rozpocząć walkę z odpryskami spawalniczymi!
Unikanie odprysków spawalniczych — dlaczego to takie ważne?
Odpryski spawalnicze to kropelki metalu wychlapywane przez łuk spawalniczy w miejscu spawania, które spadają na element spawany, spoinę lub części eksploatacyjne wchodzące w skład uchwytu spawalniczego. Oprócz konieczności czaso- i pracochłonnego czyszczenia odpryski przy spawaniu mogą jeszcze powodować inne problemy:
- Niższa jakość spoiny
- Problemy z utrzymaniem czystości i bezpieczeństwem w miejscu pracy
- Przestoje produkcyjne
Dlatego należy unikać odprysków spawalniczych, gdy tylko jest to możliwe. Na szczęście mamy na to dobre sposoby. Zacznijmy od optymalnego doboru wyposażenia spawalniczego!
1. Zapewnienie stałego przepływu prądu
Podstawowym warunkiem uniknięcia odprysków przy spawaniu jest stały przepływ prądu. W tym celu uchwyt spawalniczy wraz z przewodem masy musi być mocno połączony z systemem spawania. To samo dotyczy połączenia elementu spawanego z masą. Miejsce zamocowania i zacisk masy muszą być odsłonięte i odznaczać się dobrą przewodnością, aby mógł płynąć prąd.
2. Zapewnienie stałego podawania drutu
Im stabilniejszy łuk spawalniczy, tym mniej odprysków podczas spawania. Stabilność z kolei zależy od stałego podawania drutu. Do tego są potrzebne 3 rzeczy:
- Po pierwsze: poprawne wyposażenie uchwytu spawalniczego (prowadnik drutu — średnica i długość, wlot itp.).
- Po drugie: rozłożyć pakiet przewodów w miarę możliwości prosto.
- Po trzecie: dostosować siłę docisku rolek podawania drutu do podawanego drutu. „Jeśli docisk jest zbyt słaby, drut może się ślizgać — prowadzi to do problemów z podawaniem drutu, które szybko mogą przerodzić się także w problem z odpryskami” — tłumaczy spawalnik Josef Sider.
 Zawijanie pakietu przewodów może skutkować problemami z podawaniem drutu, a w konsekwencji z odpryskami |  Tak jest dobrze: pakiet przewodów ułożony prosto |
3. Pamiętaj o osłonie gazowej, właściwym gazie i odpowiedniej ilości gazu
Niewystarczająca osłona gazowa może prowadzić do niestabilności łuku, co z kolei może prowadzić do powstawania odprysków spawalniczych. Decydujące znaczenie mają trzy aspekty:
- Ilość gazu: obowiązuje reguła, że ustawiamy takie natężenie przepływu gazu w litrach na minutę, ile wynosi średnica drutu razy 10.
- Wolny wylot drutu (tzw. stickout): nie może być zbyt długi, aby osłona gazowa była skuteczna.
- Dobór gazu: podczas spawania w osłonie CO2 w wyższym zakresie mocy powstaje więcej odprysków. Nasza rada: używaj mieszanek gazowych zamiast 100% CO2.
4. Wybór odpowiednich części eksploatacyjnych
Wybór części eksploatacyjnych też ma pewien wpływ na odpryski spawalnicze. Po pierwsze: części eksploatacyjne, jak szpule drutu, prowadniki drutu lub końcówka prądowa, muszą być tak dobrane, aby pasowały do materiału i średnicy drutu spawalniczego. Po drugie: powstawanie odprysków zależy od stopnia zużycia części eksploatacyjnych. Jeśli części te są już mocno zużyte, proces spawania może być niestabilny, przez co będzie powstawało więcej odprysków spawalniczych.
5. Poprawne parametry spawania
Wybór parametrów spawania odgrywa kluczową rolę, jeśli chcemy w jak największym stopniu uniknąć odprysków przy spawaniu. Przede wszystkim dotyczy to ustawienia takiego zakresu mocy, który znajduje się w pośrednim łuku spawalniczym. Moc należy wówczas na tyle zwiększyć lub zmniejszyć — zależnie od sytuacji — aby uzyskać łuk zwarciowy lub natryskowy.
6. Czyszczenie materiałów
Decydujące znaczenie ma także staranne oczyszczenie materiału. Przed spawaniem należy zatem koniecznie usunąć z miejsca spawania brud, rdzę, olej i zgorzelinę, a w przypadku stali ocynkowanej także warstwę cynku.
7. Poprawna obsługa uchwytu spawalniczego
Ponadto należy uważać, aby poprawnie trzymać i prowadzić uchwyt spawalniczy. Uchwyt spawalniczy powinien być pochylony pod kątem 15° i prowadzony z równomierną prędkością. „Silne pochylenie palnika w kierunku przeciwnym do kierunku spawania jest niewskazane, ponieważ będzie wtedy powstawało więcej odprysków” —dodaje Josef Sider. Należy także utrzymywać stałą odległość między uchwytem spawalniczym a elementem, czyli tak zwany wolny wylot drutu. Jeśli ta odległość będzie zbyt duża, pogorszy się zarówno osłona gazowa, jak i wtopienie. Skutek: więcej odprysków podczas spawania.
8. Zapobieganie przeciągom
Praktyczna rada, o której często się zapomina: zapobieganie przeciągom. „Jeśli spawamy w garażu, w którym jest silny przeciąg, szybko będziemy mieli problemy z osłoną gazową spoiny” — tłumaczy Sider. A w konsekwencji z odpryskami spawalniczymi. Na wolnym powietrzu miejsca spawania nigdy nie można idealnie osłonić. Sposoby Sidera na spawanie na wolnym powietrzu: zwiększyć natężenie przepływu gazu osłonowego o 2 lub 3 litry na minutę, aby przeciwdziałać naturalnym ruchom powietrza w miejscu spawania.
Nadal za dużo odprysków spawalniczych: zmiana procesu spawania
Jeśli wykorzystano wszystkie sposoby, łuk zwarciowy powinien być już na tyle stabilny, aby zapobiegać odpryskom podczas spawania. Jeśli jednak wydaje się to niewystarczające i chcemy jeszcze bardziej zredukować ilość odprysków, możemy zastanowić się nad zastosowaniem innowacyjnego procesu spawania. Zmodyfikowane spawanie łukiem zwarciowym LSC (Low Spatter Control) — zwane również „niskoodpryskowym” procesem spawania i dostępne na platformie Fronius TPS/i — świetnie się do tego nadaje, ponieważ wyróżnia się wyjątkowo wysoką stabilnością łuku. Efekt: wysoka jakość spoin i mniej odprysków spawalniczych.
Spawalniczy spray ochronny: kiedy nie można uniknąć odprysków
Chociaż większości odprysków spawalniczych można zapobiec dzięki powyższym radom, istnieją sytuacje, w których pojedyncze odpryski są po prostu nieuniknione. Ważne jest wtedy, aby można je było szybko usunąć.
Przydaje się wówczas spawalniczy spray ochronny, który zapobiega przywieraniu odprysków do elementów lub części eksploatacyjnych. Nakłada się go cienko na element spawany lub część eksploatacyjną przed spawaniem, przez co tworzy tam warstwę ochronną. Po takim zabiegu odpryski można usuwać bez wysiłku i znacznie poprawia się żywotność dysz gazowych i końcówek prądowych.
Podsumowując: jest to łatwy sposób na uniknięcie odprysków
Jak widać, powstawanie odprysków spawalniczych można znacznie ograniczyć za pomocą odpowiednich środków. Samemu można wiele zrobić, aby im zapobiec — a w przypadku nieuniknionych odprysków zadbać o to, aby nie przywierały. Tak czy inaczej warto zadać sobie trudu: dzięki temu można zaoszczędzić czas i ograniczyć koszty, poprawia się jakość spawania i powstaje bezpieczne środowisko pracy.
Jeśli chcesz bardziej zgłębić ten temat, polecamy odcinek naszego serialu Welducator: W tym filmiku zobaczysz nasze wskazówki wyjaśnione krok po kroku.
